MorSosyal canlı akışında yakınındaki yenilikleri keşfetŞimdi gör

Gümüşhane ilçeleri

Kelkit Gezi Rehberi

Kelkit, Gümüşhane içinde tarihî doku ile doğa rotalarını birlikte sunan bir gezi deneyimi sunar. Kelkit Nehri, Stala Kalesi ve Sadak Hamamı, ilçeyi tanımaya başlamak için öne çıkan duraklardır. İlçenin tarihî gelişimi, doğal yapısı ve üretim kültürü birlikte ele alındığında günübirlik bir geziden daha fazlasını sunan, kendi ritmi olan bir rota ortaya çıkar.

Kelkit NehriStala KalesiSadak Hamamı

İlçeye özgü yerel profil

Kelkit, Gümüşhane

Kelkit, Gümüşhane coğrafyası içinde kendine özgü yerleşim düzeni, üretim hayatı ve gezi durakları bulunan bir ilçedir. Doğu Karadeniz Bölgesinde; Gümüşhane ilinin bir ilçesi olan Kelkit, doğusunda Köse İlçesi, batısında Şiran ilçesi, kuzeyinde Gümüşhane ili, güneyinde Erzincan ili ile çevrilidir. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Gümüşhane'nin güney kesiminde yer alan ilçe toprakları akarsu vadileri ile yarılmış birbirine paralel dağ sıralarından oluşmaktadır. Kuzeyini Gümüşhane Dağları, güneyini Çimen, Akdağ (Sipikör) ve Otlukbeli dağları engebelendirmektedir. İlçenin çevresinde genişleyen Kelkit Vadisi, Kelkit ırmağı ile sulanmakta ve tarım alanını oluşturmaktadır. Kelkit Nehri, Stala Kalesi ve Sadak Hamamı, ilçenin doğa ve kültür karakterini farklı yönlerden gösterir. Merkezdeki günlük yaşam ile çevredeki açık hava duraklarını aynı plan içinde görmek, Kelkit’i yalnızca geçilen bir yer değil kendi başına keşfedilecek bir rota hâline getirir.

İlçe kaynağını aç

Neyi meşhur?

Kelkit Nehri, Stala Kalesi ve Sadak Hamamı, Kelkit çevresinde öne çıkan yerler arasındadır.

Geçim kaynakları

İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Bölgede tarla tarımı ve hayvancılığa dayalı tarım yaygındır. Başlıca ürünler arasında, şeker pancarı (gün geçtikçe azalıyor), buğday, arpa, patates (gün geçtikçe azalıyor), fasulye (gün geçtikçe azalıyor), mısır, yonca, korunga ve fiğ. Bahçe bitkileri yetiştiriciliği, arıcılık, seracılık, meyvecilik ve alabalığı yetiştiriciliği gibi tarımsal ve hayvansal üretimler söz konusudur. Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın yapıldığı ilçede yayla sığırcılığı ön plandadır. Bu yapı ziyaretçi açısından yerel pazar, üretici, esnaf ve hizmet işletmelerinin gezi rotasına doğal biçimde eklenebileceğini gösterir. Mevsimsel üretim ve turizm yoğunluğu değişebileceğinden açık günler ile hizmet koşulları işletmeden doğrulanmalıdır.

İklim

Doğu Karadeniz Bölgesinde; Gümüşhane ilinin bir ilçesi olan Kelkit, doğusunda Köse İlçesi, batısında Şiran ilçesi, kuzeyinde Gümüşhane ili, güneyinde Erzincan ili ile çevrilidir. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Gümüşhane'nin güney kesiminde yer alan ilçe toprakları akarsu vadileri ile yarılmış birbirine paralel dağ sıralarından oluşmaktadır. Kuzeyini Gümüşhane Dağları, güneyini Çimen, Akdağ (Sipikör) ve Otlukbeli dağları engebelendirmektedir. İlçenin çevresinde genişleyen Kelkit Vadisi, Kelkit ırmağı ile sulanmakta ve tarım alanını oluşturmaktadır. Kıyı kuşağında yıl boyunca yağışlı ve ılıman, iç kesimlerde ise daha karasal bir iklim görülür. Bu nedenle Kelkit gezisinde yürüyüş, plaj, tarih ve doğa duraklarının süresi mevsime ve gün içindeki hava koşullarına göre ayarlanmalıdır.

Doğa

Doğu Karadeniz Bölgesinde; Gümüşhane ilinin bir ilçesi olan Kelkit, doğusunda Köse İlçesi, batısında Şiran ilçesi, kuzeyinde Gümüşhane ili, güneyinde Erzincan ili ile çevrilidir. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Gümüşhane'nin güney kesiminde yer alan ilçe toprakları akarsu vadileri ile yarılmış birbirine paralel dağ sıralarından oluşmaktadır. Kuzeyini Gümüşhane Dağları, güneyini Çimen, Akdağ (Sipikör) ve Otlukbeli dağları engebelendirmektedir. İlçenin çevresinde genişleyen Kelkit Vadisi, Kelkit ırmağı ile sulanmakta ve tarım alanını oluşturmaktadır. Kelkit çevresinde Kelkit Vadisi, Özlüce Vadisi, Horançor Vadisi ve Koşmaşat Vadisi doğa ve açık hava rotasının omurgasını oluşturuyor. Bu dağılım, ilçeyi yalnızca merkezde kısa bir durak olarak değil; manzara, yürüyüş, kıyı veya korunan alan deneyimleriyle daha uzun bir geziye uygun hâle getiriyor. Kelkit için hazırlanan rota, ilçenin kıyı dışındaki doğal ve kültürel duraklarına ağırlık veriyor.

Tarih ve kültürel doku

Kelkit sınırları içi ve yöresinde yapılan araştırmalar sonucunda, Geç Bakır Çağı dönemine tarihlenen keramik parçalarına rastlanılmasıyla MÖ 3000 dolaylarına kadar yerleşim tarihini uzatmaktadır. Kelkit'in güneydoğusundaki Sadak köyü yakınlarındaki Satala kenti bulunmaktadır. Antik Satala yerleşimi, Karadeniz ile Kapadokya Bölgesi arasındaki ulaşım yolu üzerinde olması nedeniyle uzun süreler boyunca önemini korumuştur. Gümüşhane yöresiyle birlikte Kelkit, Hititler'i egemenliği sonrasında Urartuların egemenliği altına girmiştir. Sonrasında Ahameniş İmparatorluğu sırasında satraplık idaresinde yönetilen bölge, MÖ 331'de Büyük İskender'in Persleri yenmesinden sonra yöre Makedonya İmparatorluğu hakimiyetine katılmıştır. Pontus Krallığı egemenliği sonrasında yöreyi Roma ve Bizans hakimiyeti izlemiştir. Kelkit tarih ve kültür rotasında Stala Kalesi ve Sadak Hamamı öne çıkıyor. Bu noktalar tek başına birer fotoğraf durağı değil; ilçenin farklı dönemlerdeki yerleşim biçimini, mimari belleğini ve çevresiyle kurduğu ilişkiyi okumaya yardımcı olan izlerdir. Yapıların kullanım durumu, koruma koşulları ve ziyaret saatleri değişebileceği için her karttaki harita ve kaynak bağlantısı gezi öncesinde kontrol edilmelidir.

Kelkit çevresindeki tarihî yapıları, müzeleri ve yerel anlatıları geziye başlamadan önce Kültür Portalı ve ilgili belediyenin güncel kaynaklarından kontrol etmek rotayı daha anlamlı kılar.

Yerel mutfak ve yiyecekler

Kelkit’in üretim hayatında bal, buğday, mısır ve patates öne çıkar. Bu ürünler ilçe pazarlarında, üretici tezgâhlarında ve yerel işletmelerin mevsimlik sunumlarında görülebilir. İlçeyi gezerken ana caddelerdeki standart seçeneklerin yanında pazar çevresini ve küçük esnaf işletmelerini keşfetmek yerel mutfakla daha güçlü bir bağ kurar.

Kelkit pazarındaki mevsimlik ürünler ve yerel işletmeler, ilçenin üretim kültürünü gezi deneyiminin bir parçasına dönüştürür.

Geleneksel kıyafet ve el sanatları

Halk Oyunları Gümüşhane yöresinde oynanan horonlar ilçelere ve köylere göre değişiklik göstermektedir. Davul ve zurna eşliğinde oynanan horonların tümüne birden Davul - Zurna Horonu ve Gayda gibi adlar verilmektedir. Kelkit, Şiran, Köse ilçelerinde ise daha çok davul zurnanın kullanıldığı görülmektedir. Ana halk oyunları: Dello, Temirağa, Tamzara, Daldalar, Hançer Barı, Hoşbilezik, Rum Diki, İki Ayak, Beş Ayak, Sıksaray, Dizden Kırma, Sarı Kız, Tillara, Veysel Barı, Mektepli, Mavrangel, Hanım Barı, Karabit ve Şifodur. Halk Kültürü Hıdırellez şenlikleri, Mayıs'ın Beşi şenlikleri, yayla göçü gibi şenlikler yapılır. Bu kültürel çerçeve; yerel pazarlar, etkinlik alanları, geleneksel ürünler ve ilçe esnafının günlük yaşamında izlenebilir.

Bugün bu miras; halk oyunları, yerel festivaller, müze koleksiyonları, dokuma ve el işi ürünlerinde görülür. Motif ve kullanım biçimleri ilçeden ilçeye değişebilir.

Gezilecek yerler ve keşif başlıkları

Kelkit ve yakın çevresinde ne görülür?

Kelkit gezisinde Öne çıkan yerel rota, Arkeolojik ve tarihî alan, Gezi ve doğa noktası ve Kaynak ve şelale temaları bir arada görülebilir. Kelkit Nehri, Stala Kalesi, Sadak Hamamı, Kelkit Vadisi ve Özlüce Vadisi, ilçenin farklı yüzlerini tanımak için öne çıkan duraklardır. Rota oluştururken birbirine yakın noktaları aynı zaman diliminde toplamak, tarihî alanlara yeterli süre ayırmak ve açık hava duraklarını günün sıcaklığına göre planlamak geziyi daha dengeli hâle getirir.

Öne çıkan yerel rota

Kelkit Nehri

Paul Wittek ise Kelkit Nehrinin antik çağdan itibaren Yunanca kurt anlamına Lykos adıyla anıldığı ve Ermenilerin de bu adı Kurt Irmağı anlamına gelen Gail-Get olarak çevirdiği ve Kelkit adının da buradan türediği şeklinde bir iddia sunmuştur. Kelkit Nehri, Kelkit ilçesinin doğal, kültürel veya gündelik yaşam karakterini tanımaya yardımcı olan yerel gezi duraklarından biridir. Haritadaki konumu, ulaşım seçeneği ve güncel ziyaret koşulları incelenerek çevredeki diğer noktalarla aynı rotada planlanabilir.

Haritada aç Kaynak

Arkeolojik ve tarihî alan

Stala Kalesi

Ayrıca ilçede günümüze gelebilen eserler arasında; Stala Kalesi, Sadak Kervansarayı, Sadak Hamamı, Sadak Köyü Çeşmesi Sadak Köyü Camisi Çambaşı Köyü Camisi bulunmaktadır. Stala Kalesi, savunma mimarisi ve yerleşim tarihi üzerinden Kelkit geçmişini okumaya yardımcı olan bir kültür durağıdır. Duvar, kapı ve çevre dokusunu birlikte görmek için yürüyüşe zaman ayırmak; açık alanlarda hava ve zemin koşullarını dikkate almak gerekir.

Haritada aç Kaynak

Arkeolojik ve tarihî alan

Sadak Hamamı

Ayrıca ilçede günümüze gelebilen eserler arasında; Stala Kalesi, Sadak Kervansarayı, Sadak Hamamı, Sadak Köyü Çeşmesi Sadak Köyü Camisi Çambaşı Köyü Camisi bulunmaktadır. Sadak Hamamı, inanç, mimari ve gündelik yaşamın farklı dönemlerde nasıl şekillendiğini gösteren tarihî yapılardan biridir. Yapının ibadet veya ziyaret işlevi sürüyorsa uygun saatlere, kıyafet kurallarına ve koruma hassasiyetine dikkat edilmelidir.

Haritada aç Kaynak

Gezi ve doğa noktası

Kelkit Vadisi

Bizans İmparatoru Herakleios, 635'te Sasaniler üzerine sefer düzenlemiş ve Kelkit vadisinden geçmiştir. İlçenin çevresinde genişleyen Kelkit Vadisi, Kelkit ırmağı ile sulanmakta ve tarım alanını oluşturmaktadır. Kelkit Vadisi, arazi biçimini, bitki örtüsünü ve çevredeki yürüyüş olanaklarını birlikte sunan bir açık hava rotasıdır. Parkurun uzunluğu, eğimi ve gölge durumu dikkate alınarak su, ayakkabı ve dönüş saati planlanmalıdır.

Haritada aç Kaynak

Gezi ve doğa noktası

Özlüce Vadisi

Ayrıca ilçe topraklarında Tarıma elverişli olarak Özlüce Vadisi, Horançor Vadisi ve Koşmaşat Vadisi bulunmaktadır. Özlüce Vadisi, arazi biçimini, bitki örtüsünü ve çevredeki yürüyüş olanaklarını birlikte sunan bir açık hava rotasıdır. Parkurun uzunluğu, eğimi ve gölge durumu dikkate alınarak su, ayakkabı ve dönüş saati planlanmalıdır.

Haritada aç Kaynak

Gezi ve doğa noktası

Horançor Vadisi

Ayrıca ilçe topraklarında Tarıma elverişli olarak Özlüce Vadisi, Horançor Vadisi ve Koşmaşat Vadisi bulunmaktadır. Horançor Vadisi, arazi biçimini, bitki örtüsünü ve çevredeki yürüyüş olanaklarını birlikte sunan bir açık hava rotasıdır. Parkurun uzunluğu, eğimi ve gölge durumu dikkate alınarak su, ayakkabı ve dönüş saati planlanmalıdır.

Haritada aç Kaynak

Gezi ve doğa noktası

Koşmaşat Vadisi

Ayrıca ilçe topraklarında Tarıma elverişli olarak Özlüce Vadisi, Horançor Vadisi ve Koşmaşat Vadisi bulunmaktadır. Koşmaşat Vadisi, arazi biçimini, bitki örtüsünü ve çevredeki yürüyüş olanaklarını birlikte sunan bir açık hava rotasıdır. Parkurun uzunluğu, eğimi ve gölge durumu dikkate alınarak su, ayakkabı ve dönüş saati planlanmalıdır.

Haritada aç Kaynak

Kaynak ve şelale

Kelkit Çayı

Kelkit Çayı, Çimen Dağları'ndan çıkan ve Yeşilırmak'ı besleyen en büyük koldur. Kelkit Çayı, Kelkit çevresindeki su yollarını ve kırsal peyzajı izlemek için değerlendirilebilecek bir doğa rotasıdır. Akış hızı, kıyı güvenliği ve mevsimsel hava koşulları dikkate alınarak güvenli seyir noktaları tercih edilmelidir.

Haritada aç Kaynak

Resmî Kültür Portalı’nda Kelkit ara

2024 ADNKS · resmî veri

Gümüşhane il nüfusu

142.617

İlçe sayfasında doğrulanmamış bir sayı üretilmez; bağlı ilin resmî toplamı gösterilir. Güncel ilçe nüfusu TÜİK ADNKS veri portalından kontrol edilebilir.

Güncel ADNKS verisini aç

Harita bilgisi

Kelkit haritası

Yol tarifi

Kısa rota önerisi

Kelkit gezisini nasıl planlayabilirsiniz?

Sabah rotasına Kelkit Nehri ile başlayın; günün erken saatleri çevreyi daha sakin görmeye ve açık hava koşullarını değerlendirmeye yardımcı olur. Öğle öncesi Stala Kalesi durağına geçerek ilçenin tarihî katmanına zaman ayırın. Öğleden sonrayı Sadak Hamamı çevresinde planlayın; hava, yol ve ziyaret koşullarına göre süreyi esnek tutun. Günü Kelkit merkezinde yerel mutfak veya pazar durağıyla tamamlamak, ilçenin yalnızca görülecek yerlerini değil gündelik yaşamını da tanımayı sağlar. Harita kartlarındaki mesafeler yaklaşık olabilir; gerçek ulaşım süresi için yol tarifi bağlantısını kullanın.

Bilgi ve kaynak yaklaşımı

MorSayfa metinleri kısa ve özgün bir rehber özeti olarak hazırlanır. Nüfus, iklim ve kültür başlıkları resmî kaynaklarla birlikte sunulur; seyahat öncesinde güncel koşulların ilgili kurumdan doğrulanması önerilir.

MorSayfa topluluğu

Deneyimini paylaş

Bu sayfayı beğenebilir, yorum yapabilir veya bağlantıyı paylaşabilirsiniz. Yorumlar kullanıcıların kişisel görüşleridir.

0 yorum

Henüz yorum yapılmadı. İlk deneyimi siz paylaşabilirsiniz.

İhtiyacınızın olduğu yerde · Sponsorlu

Yakınınızdaki turizm, konaklama ve yeme–içme işletmeleri

Kelkit ve çevresindeki kampanyalar; ardından Gümüşhane ve Türkiye geneli fırsatlar gösterilir.