Tire Salı Pazarı’nda Bir Gün: Otlar, Dokumalar ve Eski Ege Sokakları

Tire Salı Pazarı’na girdiğimizde ilk fark ettiğimiz şey renk değil, sestir. Satıcının ürünü çağırışı, sepetlerin sürtünmesi, komşu köylerden gelenlerin selamı ve pazarlığın neşeli tonu birbirine karışır. Bu pazar, kurulup akşam sökülen geçici bir şehir gibidir; Küçük Menderes havzası haftada bir gün ürününü, emeğini ve haberini Tire sokaklarına taşır.

Tezgâhlardaki otlar yalnız mutfak malzemesi değildir. Her birinin toplanma zamanı, pişirme biçimi ve yöresel adı vardır. Peynirin hangi köyden geldiğini, dokumanın kimin tezgâhından çıktığını sorduğumuzda pazar bir alışveriş listesinden çıkıp sözlü arşive dönüşür. Burada en değerli bilgi çoğu kez etikette değil, satıcının iki cümlesinde saklıdır.

Kalabalıktan bir sokağa sapınca Tire’nin başka yüzü belirir. Eski evler, hanlar, camiler ve zanaat dükkânları pazarın hareketini taşıyan kalıcı çerçevedir. Keçe, nalın ve dokuma gibi işler turistik gösteri olmaktan önce gündelik ihtiyaçlardan doğmuştur. Bir ustanın elini izlemek, ilçenin ekonomik tarihini uzun bir metinden daha açık anlatabilir.

Elbette Tire köftesi sofranın güçlü simgesidir; fakat ilçeyi tek tabağa indirgemek pazarın çeşitliliğine haksızlık olur. Ot yemekleri, süt ürünleri ve mevsim tatları sofrayı her hafta yeniden kurar. Bizce Tire’den alınacak en güzel şey yalnız dolu bir pazar çantası değildir. Asıl kazanç, üreticiyle şehirlinin hâlâ yüz yüze geldiği bu düzenin ne kadar kıymetli olduğunu fark etmektir.