Tarsus: Kleopatra Kapısı’ndan Eski Sokaklara Katmanlı Bir Akdeniz Kenti

Tarsus’un talihsizliği, çoğu yolcunun ona otoyol çıkışındaki bir isim kadar zaman ayırmasıdır. Oysa merkezde yürümeye başladığımızda kent, her köşede başka bir çağın kapısını aralar. Bir Roma yolu, eski evlerin avlusu, çarşıdaki kahve sesi ve inanç mekânları aynı günün içinde birbirine karışır.

Kleopatra Kapısı tek başına görkemli bir sur görüntüsü sunmaz; ama tam da bu eksikliğiyle düşündürücüdür. Ayakta kalan kemer, kentin denizle ve Akdeniz dünyasıyla kurduğu eski bağın küçük bir parçasıdır. Birkaç sokak ötede antik yolun taşlarına baktığımızda modern Tarsus’un altında başka bir şehrin devam ettiğini hissederiz. Burada tarih, düzenli bir kronoloji halinde değil, üst üste binmiş katmanlar olarak karşımıza çıkar.

St. Paul Kuyusu ve çevresindeki inanç mirası Tarsus’un yalnız siyasî ve ticari değil, manevi rotaların da kavşağı olduğunu gösterir. Eski evlerin gölgeli sokaklarıysa kentin daha kişisel tarafını açar. Sıcak bir öğleden sonra avlu kapılarının ardındaki serinliği düşünmek, Akdeniz mimarisinin neden böyle biçimlendiğini herhangi bir levhadan daha iyi anlatır.

Tarsus mutfağı da kent gibi katmanlıdır. Humus, fındık lahmacun ve yerel tatlılar yalnız “denenecek lezzetler” değildir; ovanın ürünüyle şehir hayatının buluşma biçimidir. Bizce Tarsus’a yapılacak en büyük haksızlık, onu kısa bir yemek molasına indirgemektir. Bu şehir bir kapıdan girip diğerinden çıkılacak yer değil; taşların, inançların ve sofraların birbirine nasıl eklemlendiğini görmek için yavaşça okunacak bir Akdeniz metnidir.