Sümela’da Kayaya Tutunan Sessizlik: Altındere Vadisi’nden Yukarı Bakmak

Altındere Vadisi’nde önce suyu ve ormanı duyuyorsunuz; Sümela Manastırı daha sonra, başınızı kaldırdığınızda kayanın içinde beliriyor. Yapı uzaktan bir cephe gibi değil, dağın açtığı koyu boşluğa yerleşmiş küçük bir kent gibi görünüyor. Ona çıkan yol, manastırı bir anda sunmak yerine adım adım yaklaştırıyor.

Meryem Ana Manastırı olarak da bilinen Sümela, Maçka’nın Altındere sınırlarında, vadiden yaklaşık üç yüz metre yüksekte kurulmuş. Geleneksel anlatı kuruluşunu 4. yüzyıla ve Atina’dan gelen Barnabas ile Sophranios’a bağlar; yapı sonraki yüzyıllarda genişleyerek bugünkü çok katmanlı görünümüne ulaşmıştır. 2000’den beri UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alıyor.

Burada mimariyi ormandan ayırmak mümkün değil. Doğu ladini, göknar, kestane ve gürgenlerle çevrili vadi yapının yalnız fonu değil; neden bu kadar etkileyici göründüğünün parçası. Yağmur ve sis görüşü kısa sürede değiştirebilir. Ulaşım düzeni, servisler, yaya güzergâhı ve ziyaret saatleri koruma çalışmaları ya da hava koşulları nedeniyle değişebileceğinden yalnız güncel resmî duyurulara göre plan yapılmalı.

Manastırın avlusundan vadiye bakınca yükseklik önce ürperti, sonra sakinlik veriyor. Sümela’nın kalıcı etkisi yalnız kayaya nasıl tutunduğu değil; insan yapısının dağın içinde ne kadar küçük kalabildiğini göstermesi. Aşağı inerken yapı gözden kayboluyor, fakat o ölçü duygusu uzun süre kaybolmuyor.