Safranbolu Çarşısı’nda Zamanın İzleri: Hanlardan Arastalara Yavaş Bir Gün

Safranbolu’ya yukarıdan bakınca gördüğümüz şey, birbirine saygıyla yer açmış kırmızı kiremitli evlerdir. Fakat ilçeyi asıl anlatan manzara bu değildir. Sabah Çarşı’nın eğimli sokağına indiğimizde, ahşap çıkmaların taş zemine bıraktığı gölgeler ve yeni açılan dükkânların sesi bize şunu söyler: Burası korunmuş bir dekor değil, geçmişle pazarlık ederek yaşamayı sürdüren bir kenttir.

Cinci Han’ın ağır taş duvarları kervanların getirdiği hareketi, Yemeniciler Arastası ise üretimin sokakla kurduğu eski bağı hatırlatır. Bakırcının çekici, deri kokusu ve cami avlusundaki kısa sessizlik aynı yürüyüşün parçalarıdır. Safranbolu’nun başarısı da tam burada yatar; farklı işlevleri birbirinden koparmadan bugüne taşımıştır. Bir konağın cumbasına yalnız “güzel” demek yetmez. O çıkmanın karşı evin ışığını kesmemesi, kentin yüzyıllar önce bile ortak manzarayı gözettiğini anlatır.

Öğleye doğru safranlı bir tat aramak kaçınılmazdır; yine de ilçenin sofrasını tek bir pahalı baharata indirgemek haksızlık olur. Bükme, ev işi hamur tatları ve ağır ağır pişen yemekler, gösteriden uzak bir mutfak hafızası taşır. Bizce en doğru mola, menüsünü uzun uzun anlatmak yerine o gün ne piştiğini söyleyen küçük bir esnaf lokantasıdır.

Safranbolu’dan ayrılırken telefonumuzda onlarca cephe fotoğrafı kalabilir. Fakat gerçek hatıra, aynı sokağı ikinci kez yürüdüğümüzde fark ettiğimiz küçük ayrıntıdır: bir kapı tokmağı, gölgede kalmış çeşme ya da işine devam eden usta. Bu kent, acele eden ziyaretçiye görüntü verir; yavaşlayana ise zamanın nasıl şehir kurduğunu gösterir.